Skip to Main Content

Maigh Eo

Ireland Map
Gaeltacht Mhaigh Eo
Tá leithinis creagach talún ag síneadh amach san aigéan Atlantach ó Leithinis an Mhuirthid thar cósta suntasach go hAchaidh réamhstairiúil Chéide, go Gaoth Sáile, isteach fán dtír i bhfairsingeacht Iorrais agus ó dheas go hOileán Acla. Is í seo Gaeltacht ollásach Mhaigh Eo. Timpeall bhruacha Loch Measca agus faoi scáth shléibhte Pheartraí i ndeisceart an chontae tá baile Gaeltachta Thuar Mhic Éadaigh.

I nGaeltacht Mhaigh Eo tá éagsúlacht thírdhreach, radharcanna farraige chomh maith le oidhreacht chultúrtha sainiúil. ‘Sí an Ghaeilge teanga labhartha na ndaoine sa cheantar seo a raibh cónaí ar dhaoine ann ó chur daoine fúthu i mBéal Deirg roimh thógáil na bPirimidí. Tá Gaeilge agus Béarla ar a dtoil ag na daoine agus is féidir leo caidreamh a dhéanamh le daoine i gceachtar den dá theanga.

Is fiú Gaeltacht Mhaigh Eo a thaiscéaladh. ‘Sé barúntacht Iorrais i dtuaisceart an chontae an ceantar is lú daonra, é suite i dtimpeallacht ársa cothaithe go cúramach. Don té a bhfuil suim aige iontu tá alltracha, stácaí farraige, machairí, sléibhte, talamh bhogaigh, tránna agus flúirse rudaí suimiúla eile ar fáil. Ó dheas tá Oileán Acla, an t-oileán is mó in Éirinn. Tá droichead inardaithe idir é agus an mór thír, agus choinnigh muintir Acla a gcuid sainiúlachta. ‘Sé a gcuid ceoil, radharcanna, tránna agus a bhfáilteacht a thuill cáil do mhuintir Acla.

Tá rud éigin le chuile dhuine a shásamh i nGaeltacht Mhaigh Eo; an teanga, an béaloideas, nó an timpeallacht sainiúil.

Léiríonn an flúirse uaigheanna réamhstaire, mainistreacha, caisleáin agus iarsmaí eile an saibhreas oidhreachta atá in Iorras.‘Siad Achaidh Chéide, Feirm Réamhstaire Bhéal Deirg, agus Túr Ghlas is cáiliúla acu. Má thugann tú cuairt ar Ionad Deirbhle in Eachléim nó an Sean Scoil i gCeathrú Thaidhg beidh fáil agat ar bhéaloideas Iorrais agus scéal Chlann Lir.

Áit stairiúil in Acaill is ea an “Mission” nó “The Colony” mar a tugtar air i nDú Ghoirt. Misean a bhí ann chun daoine a athrú chun Protastúnachais. Sa mBaile Tréigthe i nDú Goirt tá cheithre scór teach gan díon, gan doras, gan fuinneog de thoradh an droch shaoil agus bochtanas in Acaill san am atá caite.

Léiríonn féilte Gaeltachta Mhaigh Eo tréithe an cheantair; Féile Iorrais, Féile Idirnáisiúnta Ealaíona i mí Iúil (web: www.feileiorras.org) agus Féile Ghaoth Sáile (Teil: 097 86868) curtha ar fáil ag imircí i mí Lúnasa. Dóibh siúd a bhfuil suim acu i gceol uirlis Gaelach tá Scoil Acla (Teil: 098 47306) nó Ceol na Locha i dTuar Mhic Éadaigh (Teil: 092 44229).

Is fianaise ar an dtimpeallacht ársa i nGaeltacht Mhaigh Eo bunú na Páirce Náisiúnta i mBaile Chruaich.